Mьcadele’den sonra Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın İsmet Paşa (İnцnь) hьkьmetince kapatılması ve Mustafa Kemal ile aralarında зıkan siyasi ihtilaflar ьzerine 1924 yılı sonlarında Halide Edip, eşi ile birlikte Tьrkiye’den ayrıldı. Halide Edip, 1924’ten 1939’a kadar -1935’teki kısa ziyareti dışında- yurt dışında kaldı. Eşiyle birlikte цnce Paris’e sonra Londra’ya giden Halide Edip, demokrasi ve hьrriyetin bulunduğu bir yer olarak gцrdьğь İngiltere’de verimli bir зalışma iзine girdi. Orada konferanslar verip yazılar yazan Halide Edip, yurt dışında Tьrkiye’nin temsilcilerinden biri olarak gцrьldь.
1928 yılında Williamstown’da Political Institute’un dьzenlediği konferansa davet edildiği iзin Amerika’ya gitti. Bu konferansta азılış konuşması yapan Halide Edip, Political Institute’ye davet edilen ilk kadındır. Halide Edip, Hindistan’da kurulacak olan bir Mьslьman Ьniversitesi’nin temellerini atacak bir kampanyaya katılmak ьzere 1935 yılı başında, Hindistan’a gitti. Hindistan’daki konferansları ona geniş зaplı bir şцhret kazandırdı. Halide Edip, yurt dışında olduğu sьre iзerisinde memlekette zaman zaman aleyhinde yazılar yazılmıştır. Bu yazılardan biri de Nutuk’un yayınlanmasından sonra onun Times gazetesine gцnderdiği bir mektup ьzerinedir.
Bu mektubunda, Nutuk’ta Wilson Prensipleri Cemiyeti’ne atıf yapıldığını fakat bu cemiyetin зок kısa цmьrlь olduğunu, Erzurum Kongresi’ndeki maddelerden birine gцre Mustafa Kemal’in de mandacı olmasa bile mandacılığın karşısında olmadığını belirtir. Ona gцre Rauf Bey ve Refet Paşa’da mandacı olmadıkları halde Nutuk’ta mandacı gibi gцsterilmişlerdir. Dr. Adnan Bey de, 1928 yılında The Daily Telegraph gazetesine gцnderdiği bir yazıda, Mustafa Kemal’den “Tьrk diktatцrь” olarak bahsetmiştir. Halide Edib’in kendisinin de bu dцnemde yapılan inkılapları benimsemediği ve eleştiren yazılar yazdığı ve Mustafa Kemal Atatьrk’ь diktatцr olarak nitelendirdiği bilinmektedir.
Mustafa Kemal Paşa’nın yanındaki arkadaşları Paşa’nın bu yazılara ehemmiyet vermediğini ifade ederler. Halide Edip, Atatьrk’ьn цlьmьnden sonra 1939 yılında yurda dцndь. 1940’ta İstanbul Ьniversitesi Edebiyat Fakьltesi’nde İngiliz Dili ve Edebiyatı Kьrsьsь’nь kurmakla gцrevlendirildi. 1950’ye kadar bu kьrsьde profesцrlьk yaptı. 1950-1954 yılları arasında Demokrat Parti listesinden bağımsız İzmir milletvekili oldu. 1954’te siyasetten ayrılarak ьniversitedeki gцrevine dцndь. 1955’te eşi Adnan Adıvar’ı kaybetmesi onu зок sarstı. Цmrьnьn bundan sonraki kısmında hastalıklarıyla uğraşan Halide Edip 9 Ocak 1964’te İstanbul’da hayatını kaybetti. Merkezefendi Mezarlığı’na gцmьldь.
Banu ALTINOVA KAYNAKЗA ADIVAR, Halide Edip, Mor Salkımlı Ev , İstanbul 2004. ADIVAR, Halide Edip, Tьrkьn Ateşle İmtihanı , İstanbul 2007. ARMSTRONG, H. C., Bozkurt , İstanbul 1997. ATALAY, Ayşe, Kurtuluş Savaşı Siyasal Akımları İзinde Halide Edip’in Yeri , Marmara Ьniversitesi Sosyal Bilimler Enstitьsь, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 1991. BARLAS, H. Uğur, Halide Edip Adıvar , İstanbul 1963. BEKİROĞLU, Nazan, Halide Edip Adıvar , İstanbul 1999. | 3